Sturen op vertrouwen: lekker makkelijk?

In discussies over leiding geven, besturen en toezicht houden kom ik de laatste tijd het begrip “sturen op vertrouwen” nogal eens tegen. En omdat Google er 53.400 hits voor oplevert, kunnen we misschien wel zeggen dat het een populaire uitdrukking is.
Als je vraagt hoe dat moet, sturen op vertrouwen, is het antwoord meestal iets in de geest van: “Vertrouwen is beter dan controle, dus ik ga altijd uit van vertrouwen”. Simpel toch? Maar wacht eens even….
Verder lezen....
Comments

Controle:mooie aanleiding voor een compliment

We controleren in de examenzaal om te voorkomen dat fraude gepleegd wordt. Dat vindt iedereen doodnormaal, want we weten: het vlees is zwak… Geen examenkandidaat zal tegen een surveillant zeggen: "Denkt u soms dat ik ga zitten spieken of zo?" Wanneer een douaneambtenaar ons controleert, snappen we dat en we halen het niet in ons hoofd om een grote mond op te zetten.
Hoe anders is het in professionele organisaties zoals het onderwijs.....
Verder lezen....
Comments

Een tien voor je onderwijs (dl. 4) Het belang van de dagelijkse gang

(Dit is deel 4 . Lees deel 3, deel 2, deel 1)
Ieder het zijne. Toch? De directeur moet een visie ontwikkelen, een strategie bepalen, middelen toedelen en nog veel meer belangrijke dingen. De dagelijkse gang van zaken is het domein van leraren en onderwijsondersteunend personeel. Als je die "dagelijkse gang" goed georganiseerd hebt, heb je er geen omkijken meer naar. Dat klinkt als iets dat voor de hand ligt, maar het is een ernstig misverstand.
Verder lezen....
Comments

Eenvoudig een betrouwbaar beeld van de organisatie met de jubbudehubbu-methode

Op uitnodiging van Zipconomy leverde ik een bijdrage aan de rubriek “Eenvoud op vrijdag”. iedere vrijdag beschrijft een interim-manager of adviseur een techniek waarmee hij regelmatig succes heeft. Mijn artikel beschrijft een methode die ik gebruik als ik snel een betrouwbaar beeld van een organisatie wil krijgen, of als ik een advies- of klankbordgroep wil samenstellen.

Daar zaten ze. Ongeveer honderd personeelsleden, voor de gelegenheid bijeengeroepen door het bestuur. De meesten niet onwelwillend; benieuwd naar wat er komen ging. De sfeer kwam tamelijk ontspannen over met een vriendelijk geroezemoes. Toen wij het podium opliepen, werd het stil. Mijn opdrachtgever introduceerde mij en vatte kort samen wat ertoe geleid had dat hij nu met mij voor hen stond. Het personeel had het vertrouwen in de directie opgezegd. De directeur was door het bestuur op non-actief gezet; verdere maatregelen zouden volgen. Een van die maatregelen was ik. Als bestuursgedelegeerde zou ik de school gaan leiden; ik zou boven de directie staan en ieder directielid beoordelen op zijn functioneren. Mijn opdrachtgever sloot af met de mededeling dat hij ervan overtuigd was, dat ik mijn opdracht met succes zou bekronen. Hij was nog niet uitgesproken of achter uit de zaal klonk: “Laat meneer Broerse dan maar eens laten zien dat hij ons vertrouwen wèl waard is.”……..

Verder lezen....
Comments

BNR Nieuwsradio schrapt item i.v.m. gebrek aan vuurwerk

Het debat in de kamercommissie OCW leverde geen vuurwerk op. Alle politieke partijen hebben de argumentatie van de bewindslieden voor handhaving van het huidige besturingsmodel als zoete koek geslikt. Derhalve is het onderwerp geschrapt uit de uitzending van BNR Nieuwsradio. Jammer, maar begrijpelijk. Geen nieuwswaarde. Zo werkt het nu eenmaal.
Verder lezen....
Comments

AdviesNu op BNR Nieuwsradio

Laat de Tweede Kamer zich door minister Bussemaker misleiden? Maandag 27/05 zit ik op de publieke tribune om erachter te komen. Ook benieuwd? Luister dan 27/05 van 16.30 - 17.00 uur naar het avondspitsprogramma ‘BNR Petra Grijzen” op BNR Nieuwsradio.
Verder lezen....
Comments

Bewindslieden misleiden Tweede Kamer

Het gaat niet zo goed met bestuur en toezicht in het onderwijs. Althans, daar heeft het alle schijn van. De kranten staan er af en toe vol van. Amarantis, Boor, InHolland, etc, etc. Geen wonder dat de Tweede Kamer zich afvraagt of het besturingsmodel dat de regering hanteert eigenlijk wel deugt en de minister opdracht gegeven heeft een onderzoek te doen naar alternatieve modellen.

Het huidige besturingsmodel komt erop neer dat de regering haar grondwettelijke verantwoordelijkheid voor het onderwijs grotendeels uit handen gegeven heeft. Hoe dat in de praktijk (niet) werkt, kun je lezen in mijn artikel
“Onderwijs, daar gaan de bewindslieden niet over”.
De regering verdedigt het model echter in een kamerbrief met overgave en probeert met een niet door de gegevens ondersteund beroep op “de literatuur” de Kamer met een kluitje in het riet te sturen.

Verder lezen....
Comments

Onderwijs, daar gaan de bewindslieden niet over

In artikel 23 van onze grondwet staat: "Het onderwijs is een voorwerp van de aanhoudende zorg der regering." Onderwijs moet er zijn, voor iedereen toegankelijk, van goede kwaliteit en met een inhoud die overeenstemt met de eisen van de maatschappij. En wat gebeurt er? Miljoenen aan onderwijsgeld verdwijnen in stenen, dienstauto’s en zakken. Studenten klagen dat ze geen les krijgen. De bestuurder graait en het toezicht faalt. Dat is het beeld dat is ontstaan. Er moet iets gebeuren. De Kamer stelt vragen. Het antwoord van de bewindslieden is: "Daar ga ik niet over". En dat klopt nog ook. Gênant, natuurlijk, gezien de grondwet. De regering is verantwoordelijk, maar de bewindslieden gaan er niet over. Wat is er fout gegaan?

Verder lezen....
Comments

Een tien voor je onderwijs (dl.3): Lekker makkelijk?

(Dit is deel 3. Lees deel 2, deel 1)
Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Het lijkt zo voor de hand te liggen, maar het heeft ook negatieve kanten. Zeker als het om denken gaat zijn wij mensen eigenlijk best lui. Er zijn veel manieren waarop we het ons - meestal onbewust - makkelijk maken. Het ligt in onze aard.
  • We hebben meer oog voor de dingen die aan onze verwachtingen beantwoorden dan voor de dingen die ermee in strijd zijn.
  • We gaan instinctief situaties uit de weg waarin we misschien niet aardig gevonden worden.
  • Besprekingen waarin iedereen het met ons eens is, vinden we doorgaans prettiger dan een pittige discussie.
  • We hebben altijd wel een goede reden om een moeilijke beslissing voor ons uit te schuiven.
  • We doen het zo, omdat we het altijd zo gedaan hebben en we slaan geen acht op de gewijzigde context.
En zo voort.
Iedereen weet dat dit soort mechanismen ertoe leidt dat dingen mis gaan, dat slechte beslissingen worden genomen, dat slecht functionerende medewerkers niet ontslagen worden, dat de raad van toezicht de bestuurder niet corrigeert.
Wat kunnen we doen om ons te verweren tegen de natuurlijke neiging het "lekker makkelijk" te houden?
Verder lezen....
Comments

Ook een hekel aan politieke spelletjes?

Dat je als leider niet mee wil doen aan politieke spelletjes pleit voor je, maar je kunt het ook overdrijven. Dat betogen Linda Hill en Kent Lineback in hun blog. Lees hier het hele stuk (in het Engels) of lees verder voor de samenvatting.Verder lezen....
Comments

Een tien voor je onderwijs (dl.2): De snuoq, dat is pas een bonus

Kost niets, draagt bij aan een gezonde organisatiecultuur
(Dit is deel 2. Lees deel 1)
De bonus, in welke verschijningsvorm dan ook, blijft de gemoederen bezig houden.
De argumenten voor en tegen zijn zo langzamerhand genoegzaam bekend. Ook de etiketten zijn al allemaal geplakt. „Niet Rijnlands”, „In Strijd Met Het Nieuwe Werken”. „Je moet gewoon je werk goed doen en daar moet je een eerlijke beloning voor krijgen”.
Toch ben ik niet tegen de bonus. Ik ben er zelfs voor, maar alleen als hij zich achterstevoren en ondersteboven manifesteert. Geef geen
bonus, maar een snuoq.
Verder lezen....
Comments

Een tien voor je onderwijs (dl.1): Inleiding

Nederland geeft veel geld uit aan onderwijs. De komende jaren ca 17 % van de rijksbegroting. Dat doen we, omdat we geen talent willen verspillen, omdat we eruit willen halen wat erin zit en omdat het goed is voor de economie. Als we geen talent willen verspillen, mag er niets mis gaan. We willen met andere woorden dat iedere onderwijsinstelling een tien haalt. Het zijn de directeuren, de besturen en de raden van toezicht die hiervoor moeten zorgen. Waar moeten ze op letten? Wat moet in ieder geval in orde zijn?
Verder lezen....
Comments

Delegeren op maat

Als je leiding geeft, moet je kunnen delegeren. Dat weet iedereen. En toch….. Hoe vaak heb ik niet verzucht dat ik het beter zelf had kunnen doen. Totdat ik ontdekte dat er gradaties zijn in delegatie……Verder lezen....
Comments

Functionerings-/beoordelingsgesprekken afschaffen?

Steeds vaker hoor ik dat functionerings-/beoordelingsgesprekken onzin zijn en dat we ze beter af kunnen schaffen. In stromingen als ‘het nieuwe werken’ worden ze zelfs verketterd als uitvloeisels van volledig achterhaalde managementsystemen. De discussie is niet nieuw. Sinds de jaren tachtig komt het onderwerp regelmatig terug. Voor het onderwijs denk ik: ga eerst de CAO maar eens uitvoeren: leidinggevenden samen met ‘hun mensen’.Verder lezen....
Comments

Innoveren ( 8 en slot): een pilot en klaar is Kees?

In aflevering 6 hebben we een aantal succesfactoren voor werkgroepen en pilots de revue zien passeren. Aflevering 7 was gewijd aan een boek waarin je veel kunt lezen over samenwerking in groepen. Handig als je een werkgroep wilt instellen. In deze aflevering gaan we het hebben over het werken met een pilot. En met de conclusie dat een innovatie nooit 'af' is, maar altijd aandacht en inspanning nodig heeft, zijn we toe aan de afronding van deze reeks artikelen..Verder lezen....
Comments

Innoveren (7): "Samen werkt het"

Voor het functioneren van een werkgroep of een pilot zijn allerlei randvoorwaarden belangrijk, maar er zijn twee succesfactoren die absoluut onmisbaar zijn. De inzet van de leiding is vorige keer aan de orde geweest, maar de samenwerking zelf is minstens zo essentieel. Je kunt over dit onderwerp veel lezen in onderstaand boek, verschenen in juni 2010. Lees in dit artikel wat ik ervan vind. Alvast de conclusie: het aanschaffen zeker waard.

Chris Zitter
Sámen werkt het
De theorie en praktijk van professioneel samenwerken in het onderwijs.
Uitgave CPS, bestelnummer 32309. ISBN978-90- 6508-623-5

Verder lezen....
Comments

Innoveren (6): werkgroep/pilot

In de vorige aflevering las je, dat werkgroepen gemengde gevoelens oproepen, van afschuw tot jubel, van „werkt niet” tot „goed voorbeeld van participatief management”. Deze keer komen twee succesfactoren voor werkgroepen aan de orde. De leiding moet zich er ten volle voor inzetten en de randvoorwaarden moeten duidelijk zijn. Hetzelfde geldt trouwens ook voor pilots.Verder lezen....
Comments

Innoveren (5): bondgenoten inzetten

In de vorige aflevering kwam het verschijnsel bondgenoten ter sprake: wat het verschil is met medestanders , waar je ze vandaan haalt, dat we op moeten passen voor de valkuil van politiek bedrijven. Deze keer gaat het over rollen die bondgenoten kunnen spelen en aansluitend over het instellen van werkgroepen. Is het instellen van een werkgroep gelijk aan het over de schutting gooien van je probleem, of een goede vorm van participatief management?Verder lezen....
Comments

Innoveren (4:) bondgenoten vinden

In het voorafgaande zagen we in het ontstaan van de website “beoordeelmijnleraar.nl” een kans om nu eindelijk eens voor elkaar te krijgen dat iedere leraar zijn klassen zou gaan enquêteren over zijn functioneren. We hebben een kladvisie op het onderwerp opgebouwd, hebben daar interactief een werkvisie van gemaakt en hebben op allerlei manieren het gevoel van urgentie proberen te bevorderen. Het wordt tijd om over de volgende stap na te denken.


Verder lezen....
Comments

Innoveren (3): gevoel van urgentie

In de vorige afleveringen van "innoveren, hoe doe je dat?" heb je je gedocumenteerd (dl. 1) en je hebt van je klad-visie op het probleem een werkvisie gemaakt (dl. 2). Die werkvisie wordt de basis van waaruit je dit onderwerp in schoolbeleid wil gaan omzetten. Je gevoel van urgentie is er alleen maar groter door geworden, maar hoe breng je dat over op je medewerkers?Verder lezen....
Comments

Innoveren (2): van kladvisie naar werkvisie

In de serie artikelen “Innoveren, hoe doe je dat?” doen we alsof je leiding geeft aan een school waar nog wel het nodige kan gebeuren aan het beoordelen van leraren door leerlingen. Het opduiken van de website www.beoordeelmijnleraar.nl en alle publiciteit eromheen hebben je het idee gegeven dat hier een kans ligt om een lang gekoesterd ideaal dichterbij te brengen: iedere leraar op jouw school gaat ieder jaar met behulp van een enquête zijn leerlingen vragen naar hun mening over zijn onderwijs.
In de vorige aflevering heb je je gedocumenteerd, je hebt nagedacht, je denkt dat je een overzicht hebt van de problematiek en je hebt een globaal idee hoe de school deze schijnbare bedreiging om zou kunnen zetten in een kans. Kortom, je klad-visie is klaar. Dat is het begin, maar het echte werk komt nog.
Verder lezen....
Comments

Innoveren (1): nadenken, beeld opbouwen

Managers zitten in het verdomhoekje. Dat ligt deels aan hun gedrag, dat soms ernstig afwijkt van wat medewerkers verwachten. (Zie aflevering van 08-01-08). Voor een deel ligt het ook aan de vaak gebrekkige manier waarop met innovaties wordt omgegaan.

Toegegeven, de overheid stort veel te veel innovaties over het onderwijs uit. Toegegeven, we worden gek gemaakt door de adviesindustrie die handelt in vernieuwingsconcepten en niet gebaat is bij rust in de tent. Toegegeven, je lijkt wel een ontzettende sukkel, als je niet met een of ander grootschalig vernieuwingsproject bezig bent. De druk om te innoveren is erg groot.

Maar dat is niet waar managers op aangekeken worden. Docenten vinden doorgaans ook dat er nog heel wat moet gebeuren in het onderwijs. Het probleem van docenten is niet dat vernieuwingen noodzakelijk zijn, maar hoeveel vernieuwingsprojecten ze tegelijk aankunnen, in welk tempo de innovaties ingevoerd worden en hoe de vernieuwing aangepakt wordt.

Over het laatste gaat de volgende serie afleveringen. Hoe pak je vernieuwingen aan? Innovatie in de praktijk, van begin tot eind. Vanaf het nemen van het besluit om te gaan innoveren (of niet) tot en met het moment waarop de innovatie ingebed is in het systeem. Kortom: Innoveren, hoe doe je dat?
Verder lezen....
Comments

Leiding geven: leiders, managers, verwachtingen en de acceptatie van de "baas"

In de vorige aflevering hebben we gezien dat het verschil tussen leiders en managers groot is. Zoeken naar de gulden middenweg is nuttig, maar de grootste winst behaal je door het toepassen van bestaande kennis over de verwachtingen die medewerkers van hun managers hebben. Ontwikkel je tot een baas die goed is voor zijn mensen. Het gevolg is dat je mensen je ook accepteren als baas over hen.Verder lezen....
Comments

Leiding geven: liever een leider dan een manager?

De manager is tegenwoordig de kwade pier in het onderwijs. Net als in de gezondheidszorg trouwens. Volgens de critici lopen managers de professionals alleen maar in de weg, bedenken ze achter hun bureau onuitvoerbare plannen en onttrekken ze geld aan het primaire proces.

Hoe ga je hier als manager mee om? Wat kun je er zelf aan doen?
Verder lezen....
Comments

Cijfermateriaal onderwijspersoneel

Is het aantal managers in het onderwijs echt toegenomen? Klopt de bewering van je conciërge dat steeds meer van zijn collega's in schaal 5 betaald worden?
Verder lezen....
Comments

Het technasium voorbij: een Fab Lab voor 25.000 euro

Voor 25.000 euro heb je een FabLab op school. Als je techniek op een hoger plan wil brengen en als je vindt dat het technasium nog wel wat verder mag gaan.
Verder lezen....
Comments

Jij bent de eerste van wie ze het horen (2)

In de vorige aflevering van dit artikel heb je gelezen hoe belangrijk het is dat mensen niet door een ander maar door jou geïnformeerd worden. En dat het publiceren van notulen en agenda's een inadequate manier van communiceren is en het niet haalt bij "gewoon vertellen". Makkelijk gezegd, "gewoon vertellen", maar hoe doe je dat?
Verder lezen....
Comments

Stemmen over taakbeleid? Hoezo?

Onlangs las ik dat de CAO-onderhandelingen zijn vastgelopen op artikel 2.5 uit de huidige CAO. Daarin is sprake van tweederde meerderheid van stemmen van het personeel m.b.t. het taakbeleid. De werkgevers willen er absoluut vanaf, de bonden niet. Dit bericht deed me denken aan een ervaring die ik onlangs had op een school. Misschien heb je er iets aan.
Verder lezen....
Comments

Jij bent de eerste van wie ze het horen (1)

"Hoe komen ze erbij?", "Denken ze nou echt dat we dat van plan zijn?", " Zeggen ze dat het bestuur overweegt onze school te fuseren? Dat is dan nieuw voor mij."
Als dit soort opmerkingen regelmatig te horen is in de directievergadering, dan is er iets mis.
Verder lezen....
Comments

Met schakelaar en dimmer op weg naar een professionele aanspreekcultuur (3 en slot)

Dit is deel drie van mijn visie op wat "de professionele aanspreekcultuur" wordt genoemd. Hoe kun je mensen zodanig stimuleren dat ze naar een hoger stadium van professionaliteit opschuiven?
In deel een van deze serie heb ik mijn mening gegeven over aanspreken (schakelaar) en zich laten aanspreken (dimmer). In deel twee heb ik ervoor gepleit docenten liever te stimuleren in hun ontwikkeling dan hen uit te nodigen zich bloot te stellen aan de "professionele aanspreekcultuur". Geef iemand de kans zich te ontwikkelen van "Ik stond erbij en ik keek ernaar" (stadium 1) via "Kijk naar je eige" (stadium 2) tot "Laat naar je kijken" (stadium 3), en zijn vermogen zich te laten aanspreken neemt recht evenredig toe (de dimmer wordt opengedraaid).
Verder lezen....
Comments

Met schakelaar en dimmer op weg naar een professionele aanspreekcultuur (2)

De taak van de leiding is ervoor te zorgen, dat de professionals de dimmer van het zich laten aanspreken geleidelijk opendraaien. Maar hoe doe je dat?
Dit is deel twee van mijn visie op wat "de professionele aanspreekcultuur" wordt genoemd. In deel een heb ik mijn mening gegeven over aanspreken en zich laten aanspreken. Mensen aanspreken op hun gedrag is een kwestie van durven. Je laten aanspreken ook. In het eerste geval is er sprake van een aan-uit schakelaar; je durft iemand aan te spreken of je durft het niet. in het tweede geval ligt het iets anders. Ik zou het vermogen zich te laten aanspreken eerder als een dimmer zien dan als een schakelaar.
De taak van de leiding is ervoor te zorgen, dat de professionals de dimmer van het zich laten aanspreken geleidelijk opendraaien. Maar hoe doe je dat?
Verder lezen....
Comments

Met schakelaar en dimmer op weg naar een professionele aanspreekcultuur (1)

"Op deze school ontbreekt het aan een professionele aanspreekcultuur". Wie zo af en toe eens een PKO-rapport van de inspectie van het internet plukt, loopt grote kans deze opmerking tegen te komen. Wat zou dat zijn, een professionele aanspreekcultuur? De uitdrukking spreekt mij niet erg aan, om het zo maar eens te zeggen. Verhullend taalgebruik. Ik vermoed dat de ongezouten versie van het inspectie-oordeel er als volgt uit zou zien:
- leidinggevenden spreken hun mensen niet aan
- het personeel staat niet open voor commentaar op het functioneren als docent

Werk aan de winkel, dat is duidelijk. Maar wat kun je doen?
Verder lezen....
Comments

Ziek personeel: communicatieproblemen (2)

Deel 2 van mijn verslag hoe ik als rector met vallen en opstaan ontdekt heb, dat er een complex communicatieprobleem ontstaat, als een personeelslid zich ziek meldt.
Verder lezen....
Comments

Jullie hebben van die lange vakanties....

Heb je daar ook wel eens last van? Van die mensen die vinden dat er maar weinig uitgevoerd wordt in het onderwijs? Vooral de vakanties zijn een steen des aanstoots.
Verder lezen....
Comments

Ziek personeel: communicatieproblemen (1)

Met vallen en opstaan heb ik ontdekt hoe complex het communicatieprobleem is dat ontstaat, als een personeelslid zich ziek meldt.
Verder lezen....
Comments

Help, het kerstpakket komt er weer aan

Over niet al te lange tijd is het kerstpakket misschien weer onderwerp van gesprek.
- "Wat zullen we dit jaar doen? Weer een fles wijn?"
- "Twee flessen?"
Verder lezen....
Comments

Docenten werven en binden

Het docententekort blijft voorlopig een probleem. Wat doe je eraan?
Verder lezen....
Comments

Heeft de MR al zijn bevoegdheden eigenlijk nog wel?

Misschien heeft de MR wel minder bevoegdheden dan het eigen reglement aangeeft.
Verder lezen....
Comments

Omgaan met de MR (7)

Als de leiding zijn verantwoordelijkheid neemt en met de werkvloer communiceert, dan hoeft de MR de "achterban" niet meer te raadplegen. Welke rol is dan voor de MR weggelegd?
Verder lezen....
Comments

Omgaan met de MR (6)

Je kunt het je niet veroorloven om niets met de bijdragen van je mensen te doen...
Verder lezen....
Comments

Omgaan met de MR (5)

Wat houdt dat in, “je huiswerk goed doen”?
Verder lezen....
Comments

Omgaan met de MR (4)

Creëer geen "inspraakvacuüm". Het raadplegen van de werkvloer is een taak van de directie.
Verder lezen....
Comments

Omgaan met de MR (3)

De MR opereert “zonder last of ruggespraak”. Daar hoort het "raadplegen van de achterban" niet bij.

Verder lezen....
Comments

Omgaan met de MR (2)

Wat ik wel eens tegenkom is een "voorstel" van de directeur aan de MR. Ik raad sterk af deze term te gebruiken, want hij geeft de verhoudingen niet goed weer.

Verder lezen....
Comments

Omgaan met de MR (1)

In mijn ervaring met interim-management heb ik nogal eens te maken met een verstoorde verstandhouding tussen de MR en de schoolleiding. Erg contraproductief en heel frustrerend. Veel directeuren zijn hun MR liever kwijt dan rijk. Is dit onvermijdelijk en hoort het er nu eenmaal bij? Mijns inziens niet, maar hoe voorkom je dat directie en MR tegenover elkaar komen te staan?

Verder lezen....
Comments