Sturen op vertrouwen: lekker makkelijk?

In discussies over leiding geven, besturen en toezicht houden kom ik de laatste tijd het begrip “sturen op vertrouwen” nogal eens tegen. En omdat Google er 53.400 hits voor oplevert, kunnen we misschien wel zeggen dat het een populaire uitdrukking is.
Als je vraagt hoe dat moet, sturen op vertrouwen, is het antwoord meestal iets in de geest van: “Vertrouwen is beter dan controle, dus ik ga altijd uit van vertrouwen”. Simpel toch? Maar wacht eens even….
Sinds wanneer is “uitgaan van” hetzelfde als “sturen op”? We kunnen in onze organisaties op van alles sturen: op omzet, winst, kwaliteit, loyaliteit, noem maar op. We sturen op dingen die we willen bereiken, we bevorderen op allerlei manieren dat deze zaken bereikt worden en op het bereiken ervan rekenen we onze medewerkers af. Zo gaat “sturen op” en dat is dus iets heel anders dan “uitgaan van”.
Als we zeggen dat we op vertrouwen sturen, betekent dit dus dat we willen bereiken dat onze organisatie, onze producten en vooral ook onze medewerkers vertrouwd worden en dat we daar de laatsten op afrekenen. Jaco van Hoorn heeft een lezenswaardig boek *) geschreven over de rol die deze - de ware - vorm van sturen op vertrouwen bij de politie vervult.

Hoe komt het nu, dat we "sturen op vertrouwen" zijn gaan gebruiken voor "uitgaan van vertrouwen”? Ik ben bang dat hier de menselijke natuur weer eens de kop opgestoken heeft. Onbewust maken wij het onszelf graag makkelijk en vaak draaien we onszelf daarbij ook nog een rad voor de ogen.(
Zie ook dit artikel)

In dit geval werkt dat als volgt.
Vertrouwen kost weinig energie, het is nobel, we horen het als leider te hebben, het strekt ons tot eer als we het geven en onze medewerkers krijgen er een goed gevoel van. Sturen, daarentegen, geeft medewerkers eerder de kriebels dan een goed gevoel. "Sturen doe je maar in je auto" is een gedachte die je vooral bij professionals nogal eens aantreft. Sturen hoort echter wel bij de taak van iemand die leiding geeft, dus we ontkomen er niet aan. Het is hard werken, doelen niet alleen stellen, maar er ook voor zorgen dat ze verwezenlijkt worden; het is weerstanden overwinnen, tegen de stroom in durven gaan, dingen zeggen en doen waar je niet populair mee wordt.

Zou het niet heerlijk zijn, als vertrouwen alleen voldoende was? Maar ja, als we op de buitenwereld een beetje als leiders willen overkomen en niet als goeiige en goedgelovige watjes, die zich in blind vertrouwen door jan en alleman een oor aan laat naaien, dan mag het element “sturen” natuurlijk niet aan ons imago ontbreken. En zo werd dankzij de menselijke natuur, die langs allerlei wegen probeert het ons zo makkelijk mogelijk te maken zonder dat we onszelf daarvan bewust zijn, een nieuw Nederlands fenomeen geboren: “Sturen op vertrouwen”. Cynisch gezegd: we gaan ervan uit dat je mensen moet kunnen vertrouwen (applaus!) en beperken dus sturing en
controle tot een minimum (gejuich!), maar door dit gedrag "sturen op vertrouwen" te noemen, lijkt het net alsof we geheel volgens de regelen der kunst leiding geven. Lekker makkelijk, toch?

*) Jaco van Hoorn, Sturen op vertrouwen, Goed leiding geven aan goed politiewerk, Boom, Amsterdam 2010, isbn 978 94 6105 089 2
blog comments powered by Disqus