Innoveren (7): "Samen werkt het"

Voor het functioneren van een werkgroep of een pilot zijn allerlei randvoorwaarden belangrijk, maar er zijn twee succesfactoren die absoluut onmisbaar zijn. De inzet van de leiding is vorige keer aan de orde geweest, maar de samenwerking zelf is minstens zo essentieel. Je kunt over dit onderwerp veel lezen in onderstaand boek, verschenen in juni 2010. Lees in dit artikel wat ik ervan vind. Alvast de conclusie: het aanschaffen zeker waard.

Chris Zitter
Sámen werkt het
De theorie en praktijk van professioneel samenwerken in het onderwijs.
Uitgave CPS, bestelnummer 32309. ISBN978-90- 6508-623-5

Omdat ik integriteit belangrijk vind, laat ik mijn bespreking voorafgaan door de mededeling dat ik de schrijfster van het boek persoonlijk ken. Ik heb gedurende een half jaar intensief met Chris samengewerkt. Ze was destijds conrector op een school waar ik rector ad interim was. Sindsdien hebben we contact gehouden. Chris heeft inmiddels 10 jaar ervaring als consultant in het onderwijs en toen ze me vertelde dat ze een boek aan het schrijven was over samenwerken, heb ik haar spontaan aangeboden het te bespreken. Het zou goed passen in mijn serie over innovatie, dacht ik.

Structuur
‘Sámen werkt het’ heeft een consequente en overzichtelijke structuur. Ieder hoofdstuk behandelt een of meer aspecten van samenwerking, geïllustreerd met voorbeelden uit de praktijk. Aan het eind is steeds een lijst opgenomen met reflectievragen. Ze helpen je met het verwerken van wat je gelezen hebt en zijn ook goed te gebruiken als middel om samen met anderen aan de praat te raken over het onderwerp. Het hoofdstuk wordt afgesloten met ‘inspiratiebronnen’: een lijstje boeken die interessant kunnen zijn als je dieper wilt ingaan op bepaalde onderwerpen. Ze komen aan het eind van het boek allemaal terug in de vorm van een literatuurlijst. Van zo’n lijst gaat altijd iets ontmoedigends uit, vind ik. Veel te veel. Kom ik nooit doorheen. Ook bekruipt me soms twijfel. Zou de schrijver dat echt allemaal gelezen hebben? Hoe dan ook, een lijstje boeken aan het eind van een hoofdstuk komt veel uitnodigender over dan een waslijst aan het eind van een boek.

Nut
Een boek met een structuur die me aanspreekt, heeft een streepje bij me voor. Ik kan er nog eens in terugkijken en iets naslaan, of snel de opgedane kennis opfrissen. Eigenlijk beschouw ik een goede structuur als een noodzakelijke voorwaarde voor een boek dat iets wil duidelijk maken. Toch is structuur alleen niet voldoende. Ik moet er ook nog iets van leren, dingen tegenkomen die nieuw voor me zijn en waarvan ik denk; „daar heb ik iets aan, dat kan ik gebruiken”.
Daar werd ik niet in teleurgesteld. Chris weet er meer van dan ik, dat werd snel duidelijk. Nuttige lectuur dus voor mij. Ik zie ook goede mogelijkheden om het boek in de praktijk te gebruiken. Behandel de stof van een of meer hoofdstukken aan de hand van de reflectievragen met je MT-leden en je hebt een goede manier om het niveau van samenwerken op je school te verbeteren. En wat kosten nu een paar boeken? Een interne training voor een habbekrats.

Inhoud
Wat al snel duidelijk wordt, is dat bij samenwerken juist de leiding een erg belangrijke rol speelt en hoewel het boek bedoeld is voor iedereen die te maken heeft met samenwerken, denk ik dat leidinggevenden er het meest aan zullen hebben. Alle aspecten van samenwerken komen aan bod. Aan welke eisen moet de formulering van een opdracht voldoen?. Welke stappen neem je achtereenvolgens met je groep om al samenwerkend een probleem op te lossen? Welke processen vinden plaats In groepen, wat voor emoties kun je verwachten, wat leert de psychologie ons daarover? Hoe dicht ga (moet) je als leider op het proces zitten? Wat kun je verwachten van teamcoaching? Hoe rond je een samenwerkingsproces af?

Het boek maakt zijn ondertitel ‘De theorie en praktijk van professioneel samenwerken in het onderwijs”’ helemaal waar. Samenwerken is niet iets dat vanzelf gaat. Je kunt het als een vak benaderen. Het woord ‘professioneel’ wordt in de titel in een van zijn ware betekenissen gebruikt. Verder staat gelukkig de theorie in dienst van de praktijk en niet andersom, al lijkt dat misschien in de eerste twee hoofdstukken wel het geval te zijn.

Redactie
Helaas heeft het boek hier en daar te lijden van het ontbreken van een goede redactie. Het bestaat niet dat je als schrijver een heel boek lang in de gaten kunt houden of al je zinnen wel lopen, of je verwijzingen kloppen en of je al knippend en plakkend de zaken niet door elkaar haalt. Daar heb je een goede redacteur voor nodig die met een deskundige maar onbevangen blik je tekst leest en je behoedt voor de uitglijders die je onherroepelijk maakt. De kwaliteit van de redactie van ‘Sámen werkt het’ had beter gekund. Het lezen van het boek werd er niet ernstig door bemoeilijkt, maar ik moest af en toe wel even puzzelen.

Eindoordeel
Ik heb het boek met plezier gelezen, ik heb er het nodige van geleerd en ik kan het zeker aanbevelen.
blog comments powered by Disqus