Met schakelaar en dimmer op weg naar een professionele aanspreekcultuur (1)

"Op deze school ontbreekt het aan een professionele aanspreekcultuur". Wie zo af en toe eens een PKO-rapport van de inspectie van het internet plukt, loopt grote kans deze opmerking tegen te komen. Wat zou dat zijn, een professionele aanspreekcultuur? De uitdrukking spreekt mij niet erg aan, om het zo maar eens te zeggen. Verhullend taalgebruik. Ik vermoed dat de ongezouten versie van het inspectie-oordeel er als volgt uit zou zien:
- leidinggevenden spreken hun mensen niet aan
- het personeel staat niet open voor commentaar op het functioneren als docent

Werk aan de winkel, dat is duidelijk. Maar wat kun je doen?
De schakelaar omzetten
Wat het eerste probleem betreft: aanspreken is een kwestie van durven. Een aan/uit-schakelaar. Je durft het wel of je durft het niet. Je durft het niet een beetje. Daar ben ik vlug over uitgepraat. Durf je het niet, neem een coach, ga aan de slag, zoek je eigen stijl in het aanspreken van mensen en je zult zien dat het went. Al doende leert men.

Maar helaas, als we docenten durven aanspreken zijn we nog niet klaar.
Gaat het erom dat iemand zich niet aan afspraken houdt, frequent te laat komt, zijn rapportcijfers niet op tijd inlevert, dan is het algemeen geaccepteerd, dat daar iets van gezegd wordt. Niet iedereen zal er even prettig op reageren, maar niemand zal zeggen dat je er niets mee te maken hebt.
Anders is het met betrekking tot het aanspreken van mensen op hun professionele handelen. Velen beschouwen dat als hun privé-domein. De deur zit dicht en met al je durf kom je nergens, want er wordt niet opengedaan. Niet voor de leiding en ook niet voor collega's.

De dimmer opendraaien
Een veelgebruikte middel om deze afwijzende houding te veranderen is de cursus, de workshop, het bezielende betoog. En inderdaad, deze op ratio gebaseerde aanpak gaat er bij het hoogopgeleide publiek in als koek. Het laat zich er zonder moeite toe overreden te beamen dat feedback heel belangrijk is, dat een lerende organisatie het doel is waarnaar gestreefd moet worden en dat er niets mooier is dan een professionele aanspreekcultuur. Daarna gebeurt er niet zo veel.

Dat er weinig gebeurt is ook eigenlijk wel logisch. Wat voor leidinggevenden geldt, geldt voor iedereen in de organisatie. Je kunt wel weten dat het goed is om bepaald gedrag te vertonen, maar vervolgens moet je wel de moed opbrengen om het ook echt te gaan doen.
Aanspreken moet je durven. Je laten aanspreken ook. En ook hier is het devies: al doende leert men. In dit geval is er echter geen sprake van het omzetten van de aan/uit-schakelaar, maar van het geleidelijk opendraaien van de dimmer. Ik gebruik opzettelijk niet de vergelijking van de weerstand die je omlaaag kunt draaien. Dat is een negatieve benadering die me niet zo ligt.

Het is de taak van de leidinggevende om te zorgen dat de professionals hun dimmer geleidelijk opendraaien. Maar hoe doe je dat?

Daarover meer in de volgende aflevering.







blog comments powered by Disqus